Afwijkende mondgewoonten zijn gewoontehandelingen of bewegingen die een negatieve invloed kunnen hebben op de gebitsstand, het spreken, het gehoor en de gezondheid. De meest voorkomende vormen van afwijkende mondgewoonten zijn open mondgedrag, afwijkend slikken en afwijkende tongpositie in rust.

Open mondgedrag houdt in dat de lippen in rust niet gesloten zijn, waarbij er door de mond wordt geademd in plaats van door de neus. Als dit mondademen blijft bestaan wordt de neus nauwelijks meer gebruikt en kunnen de mondspieren verslappen. Hierdoor neemt de kans op oorontstekingen toe. Daarnaast wordt de lucht die via de mond binnenkomt niet gefilterd en kunnen er regelmatig infecties aan keel, neus of oren ontstaan.

Een voorbeeld van afwijkend slikken is dat de tong tussen de tanden wordt geperst. Bij afwijkend slikken ligt de tong vaak op de mondbodem. Hoe vaak denkt u dat u slikt op een dag? Gemiddeld is dit 2000 keer. Als er sprake is van een afwijkende slik met de tong tussen de tanden kan het gebit scheef gaan staan.

Bij een afwijkende tongplaatsing in rust kan er sprake zijn van een tongligging tegen of tussen de tanden, tegen het slijmvlies van de onderlip, op de mondbodem en/of tussen de kiezen. Dit kan vervolgens de stand van de tanden, kiezen en/of de vorm van de kaak negatief beïnvloeden.